Υπάρχουν δύο ειδών χειρουργικές παρεμβάσεις που μπορούν να εφαρμοσθούν. Η «πρωτογενής χειρουργική επέμβαση» συνίσταται στην διερεύνηση του πλέγματος, την εκτίμηση της βλάβης και στην αποκατάσταση του (συνήθως με νευρικά μοσχεύματα). Υπάρχουν επίσης διάφοροι τύποι χειρουργικών επεμβάσεων που αποκαλούνται «δευτερογενείς» που μπορεί να εφαρμοστούν σε δεύτερο χρόνο.

«Πρωτογενής επέμβαση»

Αυτού του είδους η επέμβαση εκτελείται συνήθως σε ηλικία 3 μηνών ή λίγο αργότερα. Είναι δυνατό όμως η επέμβαση να γίνει και αργότερα και αυτό μπορεί να συμβεί αν το μωρό έλθει αργά στον ειδικό. Είναι βέβαια απαραίτητο να γνωρίζει κανείς ότι σε μεγαλύτερα παιδιά η ποιότητα της αποκατάστασης είναι χαμηλότερη.

Όταν το πλέγμα έχει αποκαλυφθεί και η βλάβη είναι εμφανής, είναι δυνατή η άμεση αποκατάσταση με απ' ευθείας συρραφή, αλλά συνήθως χρειάζονται νευρικά μοσχεύματα. Ως νευρικά μοσχεύματα χρησιμοποιούνται τα sural νεύρα. Αυτά λαμβάνονται μέσω δύο τομών στο επίπεδο των γαμπών. Τα νεύρα αυτά είναι συνήθως λεπτά και πολύ εύθραυστα και για αυτό η λήψη τους προϋποθέτει μεγάλη τομή, έτσι ώστε να μην τραυματιστούν. Η λήψη αυτών των νεύρων δεν επιφέρει καμία αξιοσημείωτη δυσλειτουργία στην γάμπα. Άμεσα μετεγχειρητικά υπάρχει υπαισθησία στο έξω πλάγιο τμήμα του άκρου ποδός, αλλά η περιοχή αυτή με την πάροδο του χρόνου μειώνεται σημαντικά.

Μετά την λήψη των νεύρων τα μοσχεύματα ετοιμάζονται στο χειρουργικό τραπέζι σύμφωνα με το επιθυμητό μήκος και συγκολλώνται μεταξύ τους με χρήση βιολογικής κόλλας.

Το έτοιμο μόσχευμα μετά την παρασκευή του, χρησιμοποιείται για να ενώσει τα νευρικά ελλείμματα και οι δύο άκρες του συγκολλούνται με βιολογική κόλλα (χρησιμοποιώντας το χειρουργικό μικροσκόπιο). Τα τελευταία 15 χρόνια, σπάνια χρησιμοποιήσαμε ράμματα για την τοποθέτηση των νευρικών μοσχευμάτων. Σε μερικές εξειδικευμένες περιπτώσεις, όταν οι νευρικές ρίζες έχουν εξελκυστεί από τον νωτιαίο μυελό, μπορεί να είναι απαραίτητη η λήψη και άλλων νευρικών μοσχευμάτων από άλλες δότριες περιοχές ή τοπικά ή από άλλες περιοχές του σώματος. Πολλές δότριες περιοχές του σώματος και πολλά νεύρα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αυτόν το σκοπό, όπως το νωτιαίο τμήμα του παραπληρωματικού νεύρου, νεύρα προερχόμενα από το αυχενικό πλέγμα, μεσοπλεύρια νεύρα ή ακόμα και νεύρα που προέρχονται από το αντίθετο βραχιόνιο πλέγμα.

Μετά από την νευρική αποκατάσταση, η κλείδα επανενώνεται και το δέρμα συρράφεται.

Κατά μέσο όρο η διάρκεια της επέμβασης κυμαίνεται από 45 λεπτά μέχρι και 2 ώρες εξαρτούμενη από με την έκταση της βλάβης και της πολυπλοκότητας της κάθε περίπτωσης.

Μετά το πέρας της επέμβασης το μωρό ακινητοποιείται μέσω ενός νάρθηκα που διατηρεί το κεφάλι και τον θώρακα σε σταθερή θέση για 3 εβδομάδες και αυτό για να αποφευχθούν πιθανές τάσεις στα χειρουργηθέντα νεύρα.

Μετά από 4 ημέρες οι γονείς μαθαίνουν πώς να αφαιρούν τον νάρθηκα χωρίς κίνδυνο για την υγιεινή των παιδιών.

Τα ράμματα στα πόδια και στον αυχένα δεν αφαιρούνται γιατί χρησιμοποιούνται αποροφήσιμα.

3 εβδομάδες αργότερα ο νάρθηκας αφαιρείται και επαναλαμβάνεται η φυσικοθεραπεία. Η φυσικοθεραπεία δεν είναι σε θέση να βοηθήσει την επανανεύρωση αλλά να διατηρήσει σε καλή κατάσταση τις αρθρώσεις και τους μύες, καθώς επίσης και να ερεθίσει την κινητικότητα του ασθενούς μέλους σε σχέση με το υγιές.

Στα εξειδικευμένα κέντρα μας τα παιδιά επανεξετάζονται κάθε 3 μήνες για τα πρώτα 2 χρόνια, στην συνέχεια κάθε 6 μήνες μέχρι την ηλικία των 5 χρόνων και κατόπιν 1 φορά τον χρόνο μέχρι το τέλος της ανάπτυξης. Είναι πολύ βασικό ο χειρουργός που έχει εκτιμήσει και χειρουργήσει το παιδί να είναι σε θέση να το παρακολουθεί μέχρι το τέλος της ανάπτυξης. Αυτή η στενή σχέση μεταξύ του γιατρού και του μικρού ασθενούς κατά την διάρκεια της εφηβείας, θα μπορέσει να δημιουργήσει μια στενή συνεργασία μεταξύ των δύο και θα φέρει στο φως, πιθανά προβλήματα λειτουργικότητας, αισθητικής και ψυχολογίας. Σε αυτή την περίοδο οι ασθενείς έχουν ανάγκη μιας στενής σχέσης για να μπορέσουν αν εκμυστηρευτούν τα προβλήματα τους.

Τι περιμένει κανείς από την πρωτογενή χειρουργική αποκατάσταση;

Είναι δύσκολη η απάντηση σε αυτή την ερώτηση και αυτό γιατί τα χειρουργικά αποτελέσματα διαφαίνονται μόνο στο τέλος της ανάπτυξης ή ακριβέστερα μετά από 4 έως 8 χρόνια από το χειρουργείο. Σ αυτό σημειώνεται ότι μόνο λίγα κέντρα έχουν δυνατότητα μακροχρόνιων αποτελεσμάτων.

Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από μια σειρά από παράγοντες που έχουν να κάνουν με την χειρουργική αποκατάσταση, την ένταση και διάρκεια ης φυσικοθεραπείας και την δραστηριότητα που επιτυγχάνεται στο σπίτι με την βοήθεια της οικογένειας.

Η πιθανότητα μίας άριστης νευρικής αποκατάστασης δεν αποκλείει παρ' ‘όλα αυτά ένα μη ικανοποιητικό τελικό αποτέλεσμα. Αυτό έχει να κάνει με την πιθανή άρνηση του παιδιού να χρησιμοποιήσει το άκρο ή με το να αγνοεί την ύπαρξή του. Αντίθετα μερικά παιδιά με μεγάλη επιμονή χρησιμοποιούν το άκρο τους ακόμα και σε μια περιορισμένη νευρική αποκατάσταση.

Γι' αυτό είναι πολύ βασικό η οικογένεια να κατανοήσει την σπουδαιότητα της ενεργούς συνεργασίας του παιδιού που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την περαιτέρω λειτουργικότητα του άκρου, άσχετα με την πλήρη επιτυχία της χειρουργικής επέμβασης.

Συμπερασματικά, αν και οι δημοσιεύσεις σε αποτελέσματα μεγάλης διάρκειας είναι περιορισμένες, τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά. Η εμπειρία μας, που σήμερα είναι η μεγαλύτερη παγκοσμίως, μας επιτρέπει να μπορούμε να έχουμε αξιόπιστα αποτελέσματα μεγάλης διάρκειας.

Για τον καθορισμό και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων μας αναπτύξαμε μια κλίμακα αξιολόγησης που τώρα χρησιμοποιείται σε διεθνές επίπεδο.

Σε σχέση με αυτή την κλίμακα τα αποτελέσματα είναι τα εξής:

-Για τον ώμο: στα 4 χρόνια τα αποτελέσματα είναι από καλά έως άριστα στο 80% των περιπτώσεων βλαβών του Α5 και Α6. Σε βλάβες Α5, Α6 και Α7, μόνο το 61% των αποτελεσμάτων θεωρούνται από καλά έως άριστα. Ακόμα και σε ολικές παραλύσεις τα αποτελέσματα είναι από καλά έως άριστα στο 77% των περιπτώσεων.

-Για τον αγκώνα: τα αποτελέσματα είναι πάντα καλά. Ακόμα και σε σοβαρού τύπου παραλύσεις, ακόμα και ολικές τα καλά έως άριστα αποτελέσματα είναι περίπου 81%.

-Για την άκρα χείρα: μετά από ολική παράλυση τα αποτελέσματα θεωρούνται ελπιδοφόρα. Παρ' όλα αυτά, μετά από 2 χρόνια, μόνο το 35% των παιδιών έχουν ένα λειτουργικό χέρι, ενώ σε ηλικία 8 ετών και κατόπιν διαφόρων χειρουργικών επεμβάσεων τενοντομεταθέσεων (δευτερεύουσες χειρουργικές επεμβάσεις), ένα 76% των παιδιών παρουσιάζονται με μία άκρα χείρα που μπορεί να θεωρηθεί χρήσιμη. Αυτό αποδεικνύει ότι ακόμα και οι εξελκυσμοί των κατώτερων ριζών, πρέπει να αποκαθίστανται και ότι η λειτουργία της άκρας χείρας πρέπει να είναι πρωταρχικός στόχος.

Όπως ελέχθη πριν, τα αποτελέσματα αυτά προέρχονται από την ανάλυση των δεδομένων και δεν ανταποκρίνονται πάντα στην πραγματικότητα των γεγονότων. Και αυτό γιατί δεν λαμβάνονται υπ' όψιν άλλες παράμετροι όπως η μειωμένη ανάπτυξη του άκρου λόγω ουλών, ο μειωμένος έλεγχος του άκρου και άλλες ψυχολογικού τύπου δυσκολίες που πρέπει να αντιμετωπίσει το παιδί.